Consumentendag

President John F. Kennedy scheen de eerste te zijn geweest die op 15 maart 1962 een speech hield waarin de rechten van de consument werden genoemd. Maar welke rechten? Op een andere site stuiten we op de zin dat Consumentendag is bedoeld om te protesteren tegen misbruiken van de markt en tegen sociale onrechtvaardigheden die hen ondermijnen. Betekent dat dat sommige producten die wij kopen onrechtvaardig worden gemaakt of is het onrechtvaardig als je niks kunt kopen?

Vragen, maar geen antwoorden. Volgens nog een andere site is het de dag dat we stilstaan bij consumptiekeuzes. De Amerikaanse vrienden Joshua Fields Millburn and Ryan Nicodemus oftewel de The Minimalists stonden op een dag ook stil bij hun aangeschafte spulletjes.

Zieltjes

Ze groeiden op in het arme Dayton, Ohio. (Ja datzelfde Dayton dat een einde maakte aan de Bosnische burgeroorlog).

Het bericht Internationale consumentendag verscheen eerst op Nomad & Villager.

Publicatie Irak

Wat volgde was een bijzondere reis naar de grens met Iran. Lees hier de publicatie Irak.

Tekst: Anneke de Bundel – Beeld: Nicole Franken.

Het bericht Publicatie Irak verscheen eerst op Nomad & Villager.

Publicatie Oostende

Langs de kust richting het kapelletje, de Atlantic Wall en via de industriële oostoever terug naar Fort Napoleon, waar we genieten van vis en een glas wijn en nog net op tijd zijn om visser Luc uit te zwaaien.

Lees hier de publicatie Oostende.

Tekst: Anneke de Bundel – Beeld: Nicole Franken.

Het bericht Publicatie Oostende verscheen eerst op Nomad & Villager.

Badderende baby olifant

Daar genoot  de badderende baby olifant uitgebreid van de Indische oceaan. Thailand komt veel in het nieuws vanwege olifanten die het een stuk minder goed hebben.

Het bericht Badderende baby olifant verscheen eerst op Nomad & Villager.

Bosnië in beeld

Die uitnodiging namen we graag aan want het land is nog lekker ruig en de mensen? Heel vriendelijk. We nemen je mee naar het oostelijk deel tussen Tuzla en Sarajevo in Bosnië in Beeld. Tekst: Anneke de Bundel – Beeld: Nicole Franken

Meer Bosnië? Lees ook:

• Bosnië, de vijf tips van…
• Sarajevo, tips van locals

Het bericht Bosnië in beeld verscheen eerst op Nomad & Villager.

Populair is de activiteit wel want het is druk aan de bar. Ik bestel een biertje en neem plaats aan hun tafeltje “Niets”, antwoord ik. Buiten dit dorp spreek ik mijn landgenoot nooit.

Vermoord

Belén buigt zich over de tafel naar mij toe: “We denken dat hij dood is, verongelukt met de motor, mogelijk vermoord.” Voor Belén is het dagelijkse leven saai. Als jong meisje trotseerde ze haar boerenouders door te trouwen met een indiaan, die haar ’s nachts naar Zuid-Amerika ontvoerde althans, zo luidt haar versie. De indiaan bleek homoseksueel te zijn. Deze versie, hoewel ook leuk, komt van de dorpsbewoners.

Ze verliet uiteindelijk Ecuador voor een Schot. Toen de natte kou van het noorden in haar botten kroop en zelfs de whisky haar niet meer verwarmde, besloot ze terug naar huis te keren. Om het rustige dorpsleven van kleur te voorzien, roept ze af en toe dat er meer geneukt moet worden. Of dat er iemand dood is, meestal als gevolg van een volstrekt onnavolgbare complottheorie.

Bedevaart

Niemand die reageert, dus gooit ze theatraal haar armen in de lucht en verandert dan van onderwerp; de bedevaart komend weekend. Nu de hemel na zes maanden plotseling water over het verdroogde land uitstort, is het maar de vraag of de maagd het tijdens de rondgang door de velden droog zal houden.

“Kun je niet eens bellen?”, vraagt Modesta en schuift mij een nummer toe. De vraagt slaat op PP, niet op de maagd.

Hoewel ik me niet direct zorgen maak over PP, stuur ik hem ’s avonds een sms-je op het nummer dat Modesta me gegeven heeft. Voor de zekerheid stuur ik hetzelfde bericht ook nog eens met het landnummer van thuis ervoor. Er komt geen antwoord.

Wapperende blonde haren

Het is ruim tien jaar geleden dat PP op een motor in het dorp verscheen. Een jonge vent, eind twintig, lange wapperende blonde haren, reed ronkend de Plaza op. De 116 inwoners waren verbijsterd. Wat zo’n jonge vent nou toch tussen de bejaarden moest? Maar PP leek happy. Hij kocht een stukje land, leefde van de opbrengst en bemoeide zich vooral met zichzelf.

Wat hij niet had, kreeg hij in ruil voor hand- en spandiensten. Een gemetseld muurtje in ruil voor dekens. Als het te koud werd, verdween hij zonder wat te zeggen. Naar een vriendinnetje in de stad dat hem warm hield tot de zon het weer van haar overnam, of naar zijn vaderland om daar paradoxaal genoeg even op te warmen. Na verloop van tijd kwam hij weer boven water. Nu was hij blijkbaar te lang verdwenen.

De verdwijning van PP

Als ik ’s avonds een wandeling door de velden maak, zie ik Juan met zijn herdershond. “Enig idee waar PP is”, vraagt hij. Ik schud mijn hoofd. “Vreemd”, zegt hij peinzend, terwijl hij op zijn wandelstok leunt. “Die jongen is te lang weg, zijn gewassen verkommeren. Het klopt niet.”

Als Juan verder loopt, besluit ik het pad naar PP’s land op te lopen. De korenhalmen, die her en der verdwaald tussen de klaprozen staan, buigen lichtjes voor de wind. Het pad naar de finca is nauwelijks zichtbaar. Het is duidelijk dat er lange tijd niemand meer gelopen heeft. Aan het eind van het pad staat een hek, afgesloten met een fietsketting.

Schorpioenenbeten

Ik loop om het hek en kijk goed waar ik mijn voeten neerzet. PP’s verhalen over schorpioenenbeten en een slangennest bij het hek, staan in mijn geheugen gebeiteld. Ik bekijk angstvallig iedere steen van het stapelmuurtje waar ik overheen klim. Aan de andere kant van het muurtje zakken mijn laarzen tussen de wilde bloemen. Het is stil, op de wind en enkele zwaluwen na die kwetterend over het terrein scheren.

Of het nu door Belén en Juan komt, weet ik niet maar het voelt ineens niet goed. De deur van zijn bescheiden woning, is met een ketting hermetisch gesloten.Wat als hij dood in zijn woning ligt? Voor de deur ligt vuilnis.

Het bericht De verdwijning van PP verscheen eerst op Nomad & Villager.

Het is druk in de Smickel-Inn, het balkon van Europa, zoals John en Els Hofman hun omgebouwde container op de Maasvlakte liefkozend noemen. En dat ligt niet alleen aan de lunchtijd, maar ook aan de steeds donker wordende middag. Iedere keer als een nieuwe gast de deur op de wind heeft veroverd, schuiven de gasten gemoedelijk een stukje op om plaats te maken.

Voorbij het grote raam, vormen de containerschepen van Maersk kleurrijke streepjes tussen een zwarte lucht en een zwarte zee. Op het strand voor de container gooit een man stokken met zijn hond. “We krijgen zo een gigantische bui. Sneeuw of hagel”, zegt Els terwijl ze onverstoord broodjes smeert. John serveert zelfgemaakte patat. Een plastic bakje op een stenen bordje.

De Maasvlakte

De Maasvlakte, een stuk grond veroverd op de Noordzee om de Rotterdamse haven uit te breiden. De zeewering ligt als een beschermende arm om de archipel van schiereilandjes en beschermt het tegen dezelfde zee waarover de schepen aankomen. Al in de jaren zestig werd Maasvlakte-1 aangelegd. In 2008 volgde de aanleg van Maasvlakte-2.

Hoewel het bij Rotterdam hoort, ligt het ruim 40 kilometer ten westen van de stad. Het is een futuristisch landschap vol zilverkleurige pijpen die witte stoomwolken uitblazen tegen een grauwe lucht. Witte bollen waar we de olieterminal vermoeden en gigantische verzamelingen containerkranen voor containeroverslag.

Maar wie denkt dat je hier alleen wat te zoeken hebt als je in de olie zit of in het scheepsvervoer, mist een bijzonder stukje Holland. Mensen komen om tal van redenen, ontdekken we als we vanaf het informatiecentrum FutureLand de Maasvlaktes verkennen. Je kunt er naar botten speuren.

De opgespoten vlakte is veertig meter diep afgegraven zeebodem en levert verrassende vondsten op zoals versteende hyenakeutels, kaken of kiezen van mammoeten. Er wordt volop gesurft en aan paragliden gedaan. Zeehonden spotten, tochtjes met een bus of boot of vogels spotten. Al dachten we even dat de mannen in stoere pakken jagers waren.

Vogelspotters

“Europese ke-naries”, zeggen de mannen in onvervalst Rotterdams, als we vragen waarom ze met z’n allen langs de kant van de weg naar een begroeide dijk staren. Via social media hebben ze vernomen dat er elf kanaries mogelijk zouden komen overvliegen. “Ah vogelspotters”, concluderen we . “Ho ho”, zegt één van de mannen. “Vliegtuigen spot je, vogels kijk je.” Maar voorlopig zien we helemaal niks. Dus staren we een tijdje met de mannen naar de groene dijk.

Iets ervoor steken ronde putdeksels uit een heuvel. “Ooit was dit de opslagplaats voor batterijen”, zegt Hans Volkers, voorlichter bij Futureland. “Een beetje een vreemde plek want aan de andere kant van de weg ligt een natuurgebied waar mensen niet mogen komen.” Die continue spanning tussen industrie en natuur is een gegeven op de Maasvlakte. Zo rijden we in een bocht ineens een onwaarschijnlijk duinenlandschap in. Alsof we in de woestijn staan.

Pieter Schelte

En dan om de bocht ligt daar de Pieter Schelte. Vanaf deze afstand ligt ’s werelds grootste schip, dat hele olieplatforms kan ontmantelen, er wat kleintjes bij.

In de duinen bij het Slufterstrand staat een paraglider. Zijn parachute ligt achteloos, als een op de grond geworpen mantel om hem heen. De touwtjes zijn echter met zijn middel verbonden. Hij wacht op meer wind.

Het bericht De Maasvlakte, leukste stukje gedroogde zee verscheen eerst op Nomad & Villager.

Met een bebloed mes in zijn hand doet hij open. En nu staan we in zijn ruimte die doordrongen is van de geur van vis. Het lijkt op een werkplaats om aan je auto te sleutelen. Maar Forvaldur, zeg maar Valdi, sleutelt niet. Hij vist. En nu reikt hij ons een kop koffie aan terwijl we een plekje zoeken tussen een vrieskist, bakken vis op ijs en een schort aan de muur.

IJslandse trui

Valdi draagt een IJslandse trui. Zo’n trui die hip is sinds hoofdrolspeelster Sarah Lund in de populaire detective The Killing er mee rondliep. Die van Valdi is niet hip. Wel kapot. Er piept een buikje door de kapotte rits.

Hij gaat al sinds z’n veertiende de zee op. Eerst met zijn opa. Toen alleen. Nee, niet met zijn vader. Die hield niet van vissen. Er glijdt een glimlach over zijn gezicht. Blijkbaar is de gedachte grappig en hoort zijn vader niet op zee.

Zeeziek

Hij slijt zijn dagen op de oceaan die IJsland begrensd. Of zijn kinderen het later overnemen? Hij haalt zijn schouders op en zoekt even naar de woorden. Z’n dochter is wel geïnteresseerd maar wil ook studeren. Zijn zoon wordt net als zijn vader binnen no time zeeziek.

Zijn boot ligt momenteel niet in de haven van Reykjavik. Het weer is te slecht om uit te varen. “Kom”, hij zal ons door de winderige haven leiden. De deur klappert als we de werkplaats verlaten.

Walvissen

We steken de straat over naar een gebouw aan het water. De vismarkt. Hier wordt de vis binnengebracht voor IJslands markten en restaurants. Ernaast liggen twee grote boten waarmee op walvissen wordt gejaagd. Valdi schat dat ze een keer per week op jacht gaan. Met een granaat wordt de kop van het dier tot ontploffing gebracht.

Het beest is te groot om op een schip te hijsen dus wordt het versnijden op een platform naast de boot gedaan. “Zielig? Nee”, lacht hij. “Het zijn roofdieren. “Ze vreten alle kleine vissen op, dan blijft er voor ons niks over.”

Geen haai

“Geen haai”, zegt Valdi, “en ook geen walvis”, als we vragen of alle vis hier verhandeld wordt. De walvis is niet voor binnenlandse consumptie die gaat direct naar Japan.

Het bericht De rotte haai van IJsland verscheen eerst op Nomad & Villager.

Alsof het asfalt zich woest een weg heeft gebaand, liggen brokstukken rode aarde aan weerskanten van de autobaan. Links hoge tafelbergen. Rechts een groene vlakte. Grijze betonnen huisjes maken vlekjes in het groen.

Het is druk op de weg. Morgen is het Newroz, letterlijk: nieuwe dag. De traditionele feestdag voor Koerden overal ter wereld. Luid toeterend passeren Iraanse en Turkse Koerden ons in overvolle pick-ups waarmee ze de autonome regio zijn binnengereden. Iglotentjes waarin de nacht is doorgebracht sieren de kant van de weg. Als ik de beschutting van een boom opzoek voor een plas en over dekens struikel waaronder mensen slapen, begrijp ik dat de tentjes de luxe variant zijn.

We waren gewaarschuwd. ‘’Ga niet oostwaarts. Te druk, blijf in Erbil” Maar we wilden naar Akre en dan door naar Choman tegen de grens met Iran. In Akre wordt jaarlijks de legende van Kaveh herdacht. De smid Kaveh versloeg de duivelse koning Zahhak, die duizend jaar lang met straffe hand het Koerdische rijk regeerde. Na zijn overwinning liep Kaveh de berg op en ontstak een vuur waarmee hij liet weten dat een zwarte periode was afgesloten. Het licht had gezegevierd.

De weg naar de vrijheid

Nog altijd rennen mannen de avond voor Newroz in Akre met brandende fakkels de berg op. Zij verlichten symbolisch de weg naar de vrijheid. “Niet alleen symbolisch”, zal Araz later die dag in vlekkeloos Engels in mijn oor toeteren. “Koerden hebben in hun geschiedenis met heel wat tirannen te maken gehad.” Hij doelt op Saddam die de Koerden met chemische wapens probeerde uit te roeien. En de nieuwe dreiging Isis die vanuit Syrië oprukt.

We zijn in het holst van de nacht uit hoofdstad Erbil vertrokken. Tot groot verdriet van het voltallige personeel van het ministerie van Toerisme van Koerdistan dat ons had uitgenodigd. “U mag de stad niet verlaten, had de onderminister ons streng toegesproken. “Voor uw eigen veiligheid.” Maar het vooruitzicht een week tussen de betonnen flats van de hoofdstad te moeten bivakkeren met als hoogtepunt een picknick langs de snelweg op nieuwjaarsdag, had ons overmoedig gemaakt. Daarbij, wij hadden Juan, de Nederlands-Koerdische gids die koelbloedig reizen naar het gebied organiseert, en ze nog vol krijgt ook. Mochten we in de problemen komen, konden we in ieder geval iemand de schuld geven.

Mohammed, een Egyptenaar, is bereid ons naar Akre te brengen. Omdat hij in Amsterdam heeft gewoond, weet hij precies wat Westerse vrouwen leuk vinden: Demis Rousos! Mohammeds rijstijl is een aanslag op de volksgezondheid. Kettingrokend blijft hij stug links rijden. Soms met de ogen dicht omdat hij even een couplet van Rousos voor de geest moet halen. Alleen na doodskreten van de achterbank weet hij iedere keer op het nippertje een vrachtwagen in een van de duizelingwekkende haarspeldbochten te ontwijken. Sterven op een Koerdische bergpas terwijl Rousos Forever and Ever uit de speakers hijgt. Ik vermoed dat de onderminister ons voor iets anders wilde waarschuwen.

Paspoortcontrole

De zon komt langzaam op en we eten geitenkaas uit een kartonnen doos. Voorbij Shaqlawa worden we aangehouden voor een paspoortcontrole. Koerdistan bewaakt zijn eigen grenzen binnen Irak. “Begerbi”, welkom, zeggen de soldaten als ze onze Nederlandse paspoorten inzien. Ze stoppen ons een pamflet toe. Grote zwarte kruizen over tentjes geven aan dat we kennelijk niet mogen kamperen in de berm. “Enne wellicht wat overbodig”, zegt één soldaat verlegen: “Kijk uit met plassen. Koerdistan is nog niet vrij van mijnen.”

De grond wordt langzaam rood. De bergen grijzer. Bruine langharige geiten worden bijeengedreven door een jongen op een ezel. Langs de kant van de weg staat een man tegen een truck geleund. Leren jackie, een bungelende sigaret, een vetkuif. James Dean in Koerdistan. In de laadbak staat de geit die hij van de herders heeft gekocht. “Begerbi” , zegt James Dean als we even stoppen om de benen te strekken.

“Zijn we echt helemaal uit Nederland gekomen om het Koerdisch nieuwjaar te vieren?” Van verbazing valt hij bijna uit zijn stoere pose. “Dat moet zijn familie zien. Kom, ga mee naar mijn huis voor het ontbijt.”

James Dean

Zijn huis blijkt een heel dorp. De vader van James Dean, ontvangt ons. “We wonen hier met de hele familie,” verklaart hij de woningen. De hele familie betreft opa met zijn drie vrouwen. En dan heeft opa zich nog ingehouden want het hadden er best vier mogen zijn. De drie vrouwen kregen samen tien dochters en zeventien zonen. Die hier allemaal met hun gezinnen wonen. Zelf heeft de vader maar één vrouw. “Een halve”, zegt hij spottend over de vrouw die hem slechts dochters gaf. De halve vrouw komt even later binnen. Een mooie vrouw die voor ons op de grond een ontbijt neerzet van verse joghurt, ei, naan, honing en walnoten. Speciaal voor de gasten wordt de televisie aangezet.

Als we na het ontbijt verder gaan, is de geit uit de laadbak verdwenen.

Noordwaarts richting Akre. Lentegroen wedijvert met knalgeel koolzaad. Jongetjes drijven met een stok geiten voort. In Akre is er geen kamer meer te krijgen. Vanwege Newroz is alles volgeboekt. Mohammed zet ons er uit bij een vluchtelingenkamp. “Doei”, roept hij en scheurt weg. We halen opgelucht adem. “We hebben nog een bruidssuite”, zegt de man van een hotel verder in de straat. Terwijl Juan over de bruidsuite onderhandelt, gaan wij naar het vuchtelingenkamp.

Vluchtelingenkamp

Een paar meisjes met een plastic windmolentjes begroeten ons verlegen. Volwassenen laten zich niet zien. “Willen jullie met ons zingen?”, vraagt een meisje. De fotografe vleit zich op de grond. De kinderen scharen zich om haar heen en zetten luidkeels een lied in. Over vrijheid, vertaalt een oudere jongen. Negenhonderd Koerdische Syriërs hebben zich hier in een voormalige legerbasis in veiligheid gebracht. Ze hebben een kamer en één keer per maand een zak rijst. Een paar mannen verdienen de kost als taxichauffeur, anderen werken in de keramiekfabriek.

Het bericht Newroz, de vrijheid van het nieuwe jaar verscheen eerst op Nomad & Villager.

De Engelse gnoompjes van Bredene

Aangezien de badplaats zelf geen camping heeft, gingen we naar Bredene, vijf zanderige kilometers verderop. Van te voren had ik mij in de campings verdiept. Allemaal boden ze animatie, karaoke, springkussens en betoverende speeltuinen, voor als de zee ging vervelen. Via virtuele plattegronden liep ik kilometers langs stacaravans met vrolijk wuivende kabouters en bloemen in plastic terracotta. Wij kozen het kampeerverblijfpark. Dat klonk goed.

De mevrouw van het kampeerverblijfpark was heel vriendelijk en vond ook dat wij een goede keuze hadden gemaakt. “Want”, zo vertrouwde ze ons toe, “het is niet dat ik wat tegen die mensen heb, maar die andere campings zitten vol Walen.” Ze trok een vies gezicht. Hoewel wij geen idee hadden wat er mis was met Walen, knikten wij begrijpend.

Trekkerstentje

Het terrein voor de trekkerstentjes was een groenstrook tussen een caravan aan de ene kant en twee gigantische woonpaleizen op wielen aan de andere kant.

Een aantal kinderen in joggingpakjes reed schreeuwend rondjes op een fiets. Voor de caravan zat een meneer die ons vriendelijk toeknikte. “Goedemorgen”, zei ik, maar dat verstond hij blijkbaar niet, want hij antwoordde in het Frans. Op zijn auto zag ik een B, dus ik vermoedde dat de mevrouw van het kampeerverblijfpark even had zitten slapen waardoor wij nu met een Waal zaten opgescheept. Omdat niet duidelijk was welke problemen een Waal ons kon bezorgen, maakten we een praatje.

Woonpaleis

De Waal nam zijn sigaret uit zijn mond en keek ons treurig aan. Volgens de Waal was onze keuze helemaal niet zo gelukkig geweest. We hadden zelfs een ernstig probleem. Met zijn arm maakte hij een weids gebaar, dat zowel de schreeuwende kinderen als de woonpaleizen omvatte en spuugde het woord er toen uit: les Anglais! Engelsen. Die woonpaleizen waren dus de zee overgestoken.

Die Engelsen, vervolgde de buurman, hadden heel veel onopgevoede kinderen die heel veel lawaai produceerden. En dat was nog niet alles. Vannacht, toen de fatsoenlijke Waal al op één oor lag, hadden de Engelsen met hun dronken koppen geprobeerd hun auto in de hefboom te parkeren.

Supersoakers

Nu we wisten dat we van de Waal niets te duchten hadden, zetten we onze tent iets dichter bij zijn caravan op. Dat opzetten viel nog niet mee want we direct omsingeld door krijsende wezens met gigantische supersoakers die het op ons voorzien hadden. Ze hadden kleine lijfjes en lange benen en armen. Als ze liepen, deden ze dat op een waggelende manier. Ze waren ergens tussen de twee en de tien, maar omdat ze allemaal met een speen liepen, was het moeilijk te zeggen

Je kunt van de Engelsen veel zeggen maar er is geen volk dat zo goed een volks type kan neerzetten.

Het bericht De Engelse gnoompjes van Bredene verscheen eerst op Nomad & Villager.